Kijken naar (veranderingen in) relaties
De evaluatie van het co-creatieproces doen de onderzoekers niet zelf, maar ze brengen in beeld hoe partners en bewoners tegen het proces en de uiteindelijke maatregelen aankijken. In zogeheten Mutual Learning sessies komen partners samen om het onderzoeksmateriaal te interpreteren. Op deze manier worden lessen geleerd die tijdens het proces van pas komen, én na afloop gedeeld kunnen worden met partnersteden die aan vergelijkbare vraagstukken werken.
We focussen bij dit onderzoek op relaties. Dit past bij het kerndoel van het project: het verbeteren van de klimaatbestendigheid en het sociale welzijn in de buurt, in samenwerking met de bewoners waarvoor het ontwerp bedoeld is. Een belangrijke ambitie van de gemeente is het bevorderen van participatie en betrokkenheid op lange termijn, door ervoor te zorgen dat de geïmplementeerde maatregelen aansluiten bij de lokale behoeften en waarden.
Daarom is er een evaluatiemodel ontwikkeld dat helpt bij het in kaart brengen van relaties:
• Tussen bewoners en projectpartners
• Tussen bewoners en de maatregelen
• Tussen projectpartners en de maatregelen
De centrale onderzoeksvragen gaan over de verwachtingen, ervaringen en waargenomen impact van deze relaties, en hoe deze tijdens de projectperiode veranderen.
Participatief onderzoek met visuele middelen
Creative Media for Social Change gebruikt creatieve methoden en etnografisch veldwerk om samen met de deelnemers verwachtingen en ervaringen in kaart te brengen en te begrijpen. Tijdens het project worden methodes ontwikkeld om met mensen in gesprek te gaan en hun verhalen te delen, op een participatieve manier. We werken bijvoorbeeld met video om echte verhalen van mensen in hun authentieke context te laten zien.
Hier volg je het project Bodem voor de Buurt
Via korte video's en verhalen zie je hoe bewoners en projectpartners kijken naar oplossingen voor de problemen met de bodem in Tuindorp Oostzaan. De video's geven een inkijkje in het proces: ze laten de behoeften, verwachtingen en ervaringen van bewoners en partners zien. Bekijk hier alvast een aantal video’s, en doe mee aan de Mutual Learning sessies om samen terug en vooruit te blikken.
Samenwerken aan een sterkere bodem
Via het project Bodem voor de Buurt wordt gewerkt aan een toekomstbestendiger Tuindorp Oostzaan. Door de slappe bodem kan regenwater slecht weglopen. In droge tijden houdt de bodem juist weinig water vast. Daardoor ontstaan problemen met de woningen en het groen. Dit vraagt om aanpassingen in de ondergrond én de openbare ruimte, die tegelijkertijd het unieke karakter van de wijk behouden.
Meer dan 12 partijen werken samen met bewoners aan oplossingen in de wijk. Het Plejadenplein wordt gerenoveerd. Ook worden er oplossingen bedacht voor de Meteorenweg en kijkt het team naar de huizen en tuinen om problemen te signaleren. Veranderen is complex op deze plekken, want het unieke dorpse karakter van de buurt is geliefd.
Leren van ervaringen van betrokkenen
De HvA is bij Bodem voor de Buurt gevraagd om het co-creatieproces en de opbrengsten daarvan te evalueren. De HvA onderzoeksgroep Creative Media for Social volgt het proces in Tuindorp Oostzaan van begin 2025 tot en met eind 2027. Ze brengen in beeld hoe die samenwerking verloopt, en leren wat er schuurt, wat er goed gaat, en hoe andere buurten en steden hier inspiratie uit kunnen halen..
Wandeling door 'het dorp'
In de startfase van het project (baseline study) hebben we de buurt leren kennen door de ogen van de bewoners en projectpartners. Loop mee langs een aantal bijzondere plekken, en ontmoet mensen die een belangrijke bijdrage leveren aan de buurt. Met plezier laten we hen aan het woord over het karakter van Tuindorp Oostzaan.
We vertrekken vanuit het verleden
Om het heden te begrijpen moeten we iets weten over het verleden. Daarom is dit het vertrekpunt van de wandeling.
We gaan langs bij een aantal bewoners en projectpartners. Bekijk en lees wat ze ons vertelden over de historie van Tuindorp Oostzaan.
Tijdelijke arbeiderswoningen op betonnen platen
Aan de Meteorenweg ligt een woning die nog helemaal in originele staat is. De woning is nu een museum dat wordt gerund door vrijwilligers van het Historisch Archief Tuindorp Oostzaan. In de video vertelt een van hen over het belang om deze woning zo te houden.
Een andere vrijwilliger die al 78 jaar in Tuindorp Oostzaan woont vertelt: 'Het ligt hier laag, wel 2.5 meter onder NAP. Het grondwater staat hoog. Door die regenval van de laatste tijd kan deze kuil het water niet verwerken.
De wijk is gebouwd voor de minder draagkrachtigen van de maatschappij. Eerst heetten het noodwoningen, daarna werden het semi-permanente woningen genoemd. Ik heb zelf 32 jaar als loodgieter en opzichter gewerkt bij het gemeentelijk woningbedrijf. Ik heb toen al die woningen gehad!
Het zand onder de betonnen platen is ingeklonken en het huis rust nog op richels. En die richels zakken mee met het grondwater. Het blok waar ik woon is 7 cm uit het lood weggezakt. Ze moesten alles van binnen slopen om het weer waterpas te maken.
Het gemeentelijk woningbedrijf waar ik werkte werd later geprivatiseerd. Ze hebben toen heel veel woningen aangekocht: Ymere zit nu overal. Inmiddels zitten ze met een onderhoudsverplichting voor 9000 woningen. De service is minder geworden. Dat was vroeger anders, toen hadden ze nog contact met de bewoners.'
We gaan verder in het heden!
Maak kennis met bijzondere plekken die betrokken Tuindorpers ons lieten zien in de eerste fase van het project.
Volg de lijn, of bezoek de plekken die je interessant lijken in je eigen volgorde.
De komende jaren zullen we een aantal van hen volgen en in beeld brengen hoe zij het project Bodem voor de Buurt ervaren.
Een bewogen geschiedenis die doorwerkt in het heden
Een plaat aan een gevel op het Zonneplein herinnert aan de verschrikkelijke overstroming van 1960 die in het collectieve geheugen gegrift is. De laagliggende wijk liep toen helemaal onder water. 'Bij ons kwam het water tot boven de lichtknoppen', vertelt een bewoonster ons. De bewoners hielpen elkaar met de schoonmaak en terugkeer. Dit heeft de gemeenschap destijds enorm versterkt.
Ook in de jaren daarna zijn er gebeurtenissen geweest waar bewoners over vertellen omdat vandaag de dag nog voelbaar zijn de wijk.
In de jaren '80 werd de gemeenschap hard getroffen: de NDSM werf ging failliet waardoor veel bewoners van Tuindorp Oostzaan werkloos raakten. (citaat uit Amsterdam boek?) (alinea afmaken)
Oorspronkelijk gingen de woningen vaak van de ouders over op hun kinderen, wat bijdroeg aan het 'onder elkaar' gevoel in de buurt. In de loop van de jaren werden er steeds vaker mensen vanuit andere wijken in de sociale huurwoningen geplaatst. Soms duurde het jaren voordat nieuwe bewoners zich door de buren geaccepteerd voelden. Een bewoonster vertelt: 'Toen ik dertig jaar geleden met twee kleine kinderen naar Tuindorp Oostzaan verhuisde, was ik een van de eersten met een niet-Nederlandse achtergrond. Het heeft jaren geduurd voordat mensen me groetten op straat. Dat vond ik heel zwaar.'
Vanaf 1995 begon Ymere een deel van de sociale woningen te verkopen, waardoor er een gemeleerdere groep zou komen te wonen. Een bewoner vertelt: 'Je zag langzaamaan andere mensen komen. Mensen kopen het leeg, en moeten het dan nog voor een half ton verbouwen. Dit huis zou nu 500.000 waard. zijn Het brengt wel afgunst mee. De kopers betalen veel meer dan de huurders. Ze zeggen 'jij woont goedkoop', maar vergeten dat ze zelf de prijs hebben opgedreven.
Bij Credo Café kan iedereen terecht voor een goed, goedkoop en gezellig kopje koffie
De Credokerk is gebouwd na de overstroming van 1960. De dochter van de voorganger is opgegroeid in de wijk, en heeft een paar jaar geleden het Credo Café opgezet om zo veel mogelijk mensen uit de buurt ontmoetingsplek te bieden.
De bodem is slap en moet versterkt worden
Bodemmonsters laten zien uit welke lagen de grond onder Tuindorp Oostzaan is opgebouwd. Zo zien experts hoe de bodem door de jaren heen gebruikt is.
De slappe bodem van Tuindorp Oostzaan verzakt langzaam, voert regenwater slecht af en houdt water slecht vast in droge tijden.
Dat leidt ook boven de grond tot problemen, zelfs ook op sociaal gebied. Het project Bodem voor de Buurt onderzoekt oplossingen voor deze problemen.
De Evenaar: activiteiten voor en met bewoners
In dit drukbezochte Huis van de Wijk zijn er activiteiten voor bewoners, van peuterdans tot ouderenlunch. De coordinatoren stimuleren mensen om vooral zelf met ideeen te komen. Zij ondersteunen met de uitvoer waar nodig.
(klik om meer te zien)
De Bethelkerk is ook bezig om meer verbinding te faciliteren
Aan het Plejadenplein met het pierenbad staat de Bethelkerk. Predikant Mirjam vertelt over de kerk en haar plannen om daar nog meer een ruimte voor verbinding voor de buurt van te maken.
In Tuindorp Oostzaan wonen is fijn, maar er zijn ook problemen.
Verschillende bewoners gaven aan dat ze hier altijd hopen te blijven wonen, ondanks de problemen. Een Buurtwerker die zelf ook in Tuindorp Oostzaan woont is bereid hier iets over te vertellen.
De dojo: een veilige en uitdagende plek voor tieners
Martial Arts coach en bewoonster Martina geeft jiu jitsu les aan tieners waardoor ze zich positief kunnen ontwikkelen. Vanuit deze doelstelling zet ze nu ook andere soorten activiteiten op om nog meer jongeren te bereiken.
Het Middelpunt en de speeltuin
Verenigingsgebouw het Middelpunt organiseert activiteiten voor jong en oud. In de speeltuin zorgt SPIN voor begeleid spelen. Een van de aanleidingen voor het project van Bodem voor de Buurt was een eerder project vanuit de vraag van het Middelpunt hoe zij meer zicht op de omgeving zouden kunnen krijgen.
Huurders hebben soms hulp nodig bij onderhoud van huis en tuin
Andre, de wijkbeheerder van Ymere loopt regelmatig een rondje door de buurt. Zo hoort hij wat er speelt, en wat mensen nodig hebben. Dan helpt hij waar hij kan.
... maar omwonenden hebben 's avonds last van lawaai en vandalisme.
's avonds kan de sfeer omslaan op het plein. Omwonenden vertelden ons over afval en lawaai en buurtbewoners gaven aan dat ze het plein 's avonds vermijden.
Het Pierenbad op het Plejadenplein verbindt buurtbewoners
Van mei tot september genieten mensen uit Tuindorp Oostzaan en omstreken van het badje. Het wordt als jaren met zorg schoongehouden en beheerd door twee Tuindorpers.
Als je Tuindorp Oostzaan in of uit gaat, kom je meestal langs de Meteorenweg
Tot nu toe hoorden we Tuindorpers vooral vertellen over de hoge snelheid waarmee er over de weg gereden wordt, ondanks de 30 borden. De komende jaren zullen we ook bewoners van deze straat betrekken om hun perspectief in beeld te brengen.
Hoe denken bewoners over de toekomst?
De toekomst van de Tuindorp houdt sommige mensen bezig. Hoe lang kunnen de huidige huizen blijven staan? Wat als de vele oude bewoners er niet meer zijn, en de sociale huurwoningen worden toegekend aan nieuwe mensen (die vanwege urgentie als eerst een huis krijgen)? Blijft het betaalbaar om hier te wonen?
