Enige tijd geleden heb ik mij laten inspireren door het Van Abbemuseum en het Tropenmuseum. In een lezing weide Marleen Hartjes uit over inclusiviteit in het museum en hoe het Van Abbe dat dan precies had aangepakt.  Ik bleef met vragen achter. Wat werd er exact bedoelt met inclusiviteit? Doelde ze enkel op etnische-inclusiviteit? Hoe bewerkstellig je dit dan? Hoe maakte je een expositie dan inclusief en wiens verantwoordelijkheid is dit? Zou er bijvoorbeeld een blauwdruk gemaakt kunnen worden voor ‘het inclusieve museum’?

Ik ving mijn onderzoek aan met het essay ‘Personae non Gratae’ te vinden op: https://www.researchcatalogue.net/view/446137/446138

Ik geloof dat een museum pas echt inclusief kan zijn als ze haar positie te midden van de samenleving eerst kritisch bekijkt en daar aansluitend positioneert. Wat wil je als museum uitstralen? Wat wil je als museum bereiken?   

Op de vraag wie er verantwoordelijk is voor het inclusief maken van een expositie zouden twee antwoorden kunnen worden gegeven:

1. de curator, want hij of zij selecteert werken, en stelt de expositie samen.

2. de educatieve staff, omdat deze afdeling o.a. de rondleidingen creëert. 

Een museum is, hoe je het wendt of keert, een pedagogische instelling. (zie ook in dit onderzoek Antje von Graevenitz (Graevenitz, 2005)). In een expositie is er wat mij betreft altijd spraken van kennisoverdracht. Je zou dus kunnen stellen dat het voor curatoren vereist is om ook een educatieve achtergrond te hebben of om nauw samen te werken met de educatieve afdeling. 

 

Wat ik wil vaststellen in dit onderzoek:

- op wat voor verschillende manieren kan inclusiviteit invulling krijgen. (ook eens bekijken vanuit het makerschap). Hoe vertaald inclusiviteit zich naar de beroepspraktijk?

- Wat is de definitie van inclusiviteit die ik ga hanteren in mijn onderzoek(en)? En waarom juist deze definitie?

 

- Op wat voor plekken wil ik inclusiviteit in kaart brengen/ onderzoeken?

 

Wat ik moet doen voordat ik een interview ga houden:

 

- wat wil ik precies weten? Wat is de kern?

- hoe bouw ik dit uit in een gesprek? (subvragen)


Opbouw onderzoek:


In dit onderzoek heb ik twee lijnen uitgezet: inclusiviteit in exposities (museum als concretisering) en de versmelting tussen het educatorschap en het curatorschap. Per uitgezette lijn heb ik bronnen gezocht, die aansluiting vonden bij de drie rollen die de ABV rijk is. 

 

Stap 1. Probleemstelling         

                               

               1974

Antje von Graevenitz, '...tentoonstellen [..] is van begin af aan educatief werk'.

              1999 

introductie multi-culturele diversiteit door kabinet

Vanuit het    Makerschap - kunsteducatorschap - curatorschap (beschouwen)

 Boeken inclusiviteit in het museum: 

 Educatief/beschouwend


 Cultural Policy in the Netherlands

 

 (Ministry of Education, Culture and Science , 2006)

 

 - p. 43: grotere diversiteit zorgt niet direct voor een betere     kwaliteit, meer kwaliteit bewerkstelligt niet direct meer       diversiteit.

 - p. 43: wat diversiteit is:

‘ ….verschillende disciplines, genres en stijlen. Normen en   waarden die gelden voor die plek op dat moment’. Aldus Medi   van der Laan.

 - p. 142, 1996: memorandum on Culture and School.

- p. 143, gemeenten zijn verantwoordelijk voor het regelen van expositieruimten.

-p. 146, ondernemerschap opent deuren naar een meer multicultureel-divers publiek.

-p. 156, van der Ploeg introduceert culturele diversiteit. 1999/2000

-p. 156, introductie van een overgang: diversiteit wordt deels vervangen door inclusiviteit. Het kabinet definieert dit met: kunstenaars met verschillende etnische achtergronden.

 

Handige verwijzingen:

p. 146, Ruim baan voor culturele diversiteit, 1999 van der Ploeg, kernpunt 2.

 

 

WBS-jaarboek 2005

 

(Jacobs, Plas, & Beers, 2005)

-p. 59 Museum Jan Cunen in Oss. Introductie van ‘social inclusion’.

- Antje van Gravenitz verzamelen, samenstellen, inrichten en tentoonstellen is van begin af aan educatief werk.

- p. 147 en 157

- p. 149: els van der plas stelt dat ‘door het feit dat als gevolg van de maatschappelijke en culturele achterstandspositie van migranten het ontbreekt aan een allochtone elite. Hierdoor hadden en kregen migranten weinig invloed op het culturele leven’.

- hans van beers zegt dat het best goed gaat met kunst & cultuur. Maar dat dit niet komt door aangezette politieke opvattingen en echt onderscheidend beleid.

 

 

The constituent museum

(Byrne, Morgan, Paynter, Sanchez de Seridio, & Zeleznik, 2018)

 

- The constituent Museum bevat een compilatie van meerdere (korte) essays. Constituency in deze context stelt het museum voor als democratisch project van meerdere entiteiten. De vraag die de publicatie tot stand bracht: wat zou er gebeuren als musea relaties als het middelpunt van hun bezigheden zouden zien?

Het gaat uit van de bezoeker, niet als een passieve ontvanger, maar als onderdeel van een groter geheel:

‘the constituent museum’. Het komt erop neer dat het museum zichzelf determineert. Het museum moet worden erkent als iets wat zowel poreus, veranderend als veranderlijk is.

 Het boek is opgebouwd uit vijf hoofdstukken, waarin steeds twee tot elf auteurs uitweiden over een bepaald onderwerp. Zo komen voorbij: architectures of use, pedagogies of encounter, archiving and collecting relationships, etc.

 

- p. 26

John Byrne over becoming constituent: de term constituent is erg vloeibaar, het ‘constituent’ zijn is dan ook altijd in ontwikkeling. Byrne stelt dat constituencies resultaten zijn van sociale processen, deze processen komt voort vanuit collaboratie, wat in de oorspronkelijk stam ‘samenwerken’ betekent. Verder gaat Byrne kort in op de volgende hoofdstukken, welke hij introduceert.  


- p. 56

Adela Zeleznik zoomt in op een zeer hedendaags verschijnsel: de Europese migratiecrisis. Ze draagt Moderna Galerija aan als voorbeeld. De galerij bied zowel (taal)workshops aan als tijdelijke banen (exhibition guards).

Zeleznik omschrijft aan de hand van afbeeldingen hoe verschillende leeftijden en etnische achtergronden van elkaar leren. Het gaat voornamelijk om vrouwen, aangezien deze veelal thuis zorgen voor de kinderen en daarom sneller achterblijven in het integratieproces.  


- p. 150

November Paynter omschrijft de rol van een ‘constituent curator’:

The constituent curator works to develop diverse community groups, artists, organisations, and individuals, to help facilitate projects already in the making and enable those on the cusp of germination. This position strives to also expand the institution’s cultural ecology beyond its walls, to keep the thinking and doing dispersed, across the site surrounding the museum and in dialogue with complementary partners and spaces across the city.

Paynter zegt in zekere zin dat de curator eveneens tussenpersoon is. En wel tussen het museum en een bepaalde doelgroep buiten het museum. Dit zou voor het museum kunnen betekenen dat het een afspiegeling wordt van de samenleving.

 

 

 

Digitale publicaties inclusiviteit in het museum: 

 

Social inclusion, the museum and the dynamics of sectoral change, 2003.


 

- Richard Sandell:


 

Beschrijft de problemen die de termen inclusiviteit en exclusiviteit geven. Juist in de culturele sector, zo stelt hij, is de term vloeibaar en hierdoor problematisch. Hij stelt dat door het hanteren van de term inclusiviteit musea op individueel, maatschappelijk en sociaal level kunnen bijdragen. Hij zegt dat sociale inclusiviteit voornamelijk werd opgevat als groepen die in het museum niet vertegenwoordigt werden. Tegenwoordig is door onderzoek meer duidelijk over de eigenlijke invulling van het begrip inclusiviteit. Helaas maakt hij niet helemaal duidelijk wat die invulling vandaag de dag dan wel is.

 

(Sandell, 2003)

 


INCLUDING MUSEUM

 

- Jocelyn Dodd en Richard Sandell   (Dodd & Sandell)

 

What, then, constitutes social inclusion work in galleries and museums? What characterises and defines an approach or initiative that is inclusive or contributes to social inclusion, in comparison with, for example projects or practices that are understood as audience development or inspired by access imperatives?

 

- p. 73 conservation and inclusion,

- IV: er is geen blauwdruk mogelijk voor ‘het inclusieve museum’ musea zijn juist vrij om zelf invulling te geven aan inclusiviteit. Het zou volgens Dodd en Sandell zelfs zeer ongepast zijn om te stellen dat er één blauwdruk mogelijk is. Tegelijk wordt wel gezegd dat het begrip inclusiviteit zeer vloeibaar is.

- inclusiviteit komt voort uit de vraag van musea: Wat is het nut van het museum? Musea voelen een steeds grotere sociale verantwoordelijkheid/ sociale rol. Jana: wie heeft er dan het meeste baat bij? Het museum of de bezoeker?

- sociale inclusie ligt al snel dichtbij engagement.

- ze stellen dat inclusie moet zitten in het gemaakte beleid en in de organisatie.

- p. 03 even vaak social exclusion gebruikt. (franse politiek)

- p.05 inclusie hoeft niet te zorgen voor een verminderde kwaliteit of creativiteit.

- p.05 Ze stellen dat het begrip nu te vloeibaar is en daardoor moeilijk naar de praktijk te vertalen is. er zijn hooguit enkele onderliggen principes te herkennen. (welke vervolgens niet worden benoemd).

- nu wordt inclusiviteit vaak ‘verkeerd’ geïnterpreteerd: langere openingstijden, lagere prijzen. Niet actief stimuleren, maar passief het is nog steeds de bezoeker die de weg naar het museum moet vinden.


 

Cultuurnota 1999: Cultuur als confrontatie, ruim baan voor culturele diversiteit.

 (Ploeg, 1999)

- Rick van der Ploeg, staatsecretaris cultuur en media kabinet Kok-II.

 - culturele diversiteit moet niet alleen worden getolereerd, maar actief worden opgezocht, georganiseerd en gecoacht.

- Ploeg heeft een samenleving voor ogen waarin:

 elke eigen cultuur uitgeoefend moet kunnen worden, zonder als statisch te worden opgevat. 

 Podia, musea en andere accommodaties maximaal worden benut door een cultureel divers programma om ontmoetingen tussen diverse culturen te stimuleren.

- De strekking van de nota is dat Ploeg door subsidies verstrekking ruimte voor eigenheid, de ontmoeting    tussen verschillende culturen en de toegang tot instituties wil bevorderen.


Bronnen versmelting kunsteducatorschap en curatorschap:

 

Nieuwe trends in de edukatieve diensten


- Antje van Graevenitz: verzamelen, samenstellen, inrichten en tentoonstellen is van begin af aan educatief werk. (Graevenitz, 2005)

 

Jaarverslag Stedelijk museum Den Bosch


- Wat opvallend is aan het verslag: er werden in 2015 maar liefst 26 rondleidingen verzorgt door curatoren. Dit betreft een tevens educatieve onderneming. De tour was niet enkel voor ‘vip-kaarthouders’ beschikbaar maar voor in het algeheel geïnteresseerde. ( Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch, 2015)

 

Van Dale: wat is een curator?

 

- Betekenis van het ‘curator’: iem. die een tentoonstelling samenstelt, de programmering van een festival verzorgt enz. 

- Betekenis van curator: beheerder, curator, conservator.

- Betekenis van inclusief: met insluiting van..

- Betekenis inclusiviteit: geen resultaat voor ‘inclusiviteit’

(Van Dale, 2018)

 

Functie omschrijving Het Noordbrabants museum

 

- in een functieomschrijving die te vinden is in een vacature van het Noordbrabants museum staan enkele boeiende dingen. Ten eerste wordt vermeld dat je als conservator in een team zit met ‘collectie en educatie’. Je draagt als curator actief bij aan de gehele programmering van het museum middels het doen van voorstellen. Verder levert de curator een inhoudsdeskundige bijdragen aan educatie. Ook geef je als curator vakinhoudelijke rondleidingen door het museum. Dat is allemaal best veel, waarmee het museum de omlijning van bepaalde  functies oprekt en nagenoeg met elkaar laat overvloeien. (Het Noordbrabantsmuseum, 2014)a

Stap 2. De verkenning         

                               

Conclusie van dit vooronderzoek

Inclusiviteit

Educatorschap

 

Ik heb in een essay al eerder bovenstaande onderwerpen breed onderzocht en besproken. Daarmee was ik even bang dat dit onderzoek te veel gekaderd zou zijn. Maar niets bleek minder waar. Inclusiviteit is nog steeds erg breed, en ondefinieerbaar. Vervolgens was ik bang dat er al té veel over bekend was, en mijn onderzoek niets zou kunnen toevoegen. Ook dit bleek niet geheel waar. Enkele bronnen in mijn onderzoek stellen dat in dit deel van het land, er minder musea zijn die zich bezighouden met inclusiviteit.

Dit onderzoek heeft mij onder meer bewust gemaakt van enkele aannames die ik vooraf had.

Ik nam aan dat voornamelijk beleidsmakers bepalen hoe de culturele sector eruit ziet. Dat het relevant voor mij was, om in gemeentebeleid rond te snuffelen en te zoeken naar gerelateerde onderwerpen.

In het onderzoek ben ik meerdere malen tegen gekomen dat het juist de individuele initiatiefnemers zijn die echte veranderingen teweegbrengen. Hans van Beers benadrukt dit eveneens. (Jacobs, Plas, & Beers, 2005)

Tijdens het gesprek met junior-curator Liza Swaving merkte ik op dat het vaak een handjevol medewerkers is die het tijd vinden voor een beleidsverandering. Zo zijn Swaving’s doelen de visie van het textielmuseum inclusiever te maken. Nog steeds heb ik geen grip op de definitie van ‘inclusiviteit’. Het troost mij dat dit niet enkel voor mij geld maar dat dit wordt benadrukt door o.a. Richard Sandell. Inclusiviteit is volgens hem vloeibaar, en daarmee lastig grijpbaar. (Sandell, 2003)

Ik heb ook gmerkt dat in Nederland een grote(re) nadruk wordt gelegd op etnische-inclusiviteit. Ik denk dat dit samenhangt met het feit dat voornamelijk de term diversiteit wordt ingezet, voor soms weldegelijk inclusieve bezigheden. Els Blaauw stelt niet voor niets: Het is de kunst diversiteit inclusief te maken. Aangezien inclusiviteit een abstracte betekenisgeving kent, is het lastig een lijn te trekken tussen dat wat divers is en dat wat includeert.

Verder voel ik, soms tussen de regels door, een angst voor kwaliteitsverlies. Ik hoor verschillende geluiden.

‘Meer diversiteit betekent niet direct meer kwaliteit, meer kwaliteit betekent niet direct meer diversiteit’, was in 2006 de reactie van het OCW. (Ministry of Education, Culture and Science , 2006)

 Daar kennen Alice Fox en Hannah Macpherson meer nuance toe aan de situatie. De twee geven voorbeelden van succesverhalen, waarin er juist spraken is van een opgewaardeerde kwaliteit. Ook is het erg belangrijk dat ze een verschil benadrukken tussen creatieve therapie en inclusief georiënteerde musea. De vloeibaarheid van inclusiviteit, zorgt ervoor dat een praktische vertaling vaak uit blijft. Dat verklaart deels ook de onmogelijke uitdaging een blauwdruk te maken voor ‘het inclusieve museum’.  Zowel John Byrne, Richard Sandell, als Liza Swaving zijn van mening dat er slechts kernprincipes vastgelegd kunnen worden. Liza meent dat dit dan wel op Nationaal niveau moet gebeuren, al kijkend naar de samenstelling van een bevolking. Ik zet dit onderzoek in de aankomende paar maanden voort en hoop dat ik dan in staat ben meer conclusies te trekken.

 

 Inclusiviteit in het museum

 

            in relatie tot 


    de rol van de educator

              2003

Richard Sandell over de nieuwe invulling van 'inclusivity'. 

          2005-2008

Kabinet erkent en stimuleert etnische-inclusiviteit. 

Boeken inclusiviteit/diversiteit in het  onderwijs

 Educatief


Cultuur + Educatie

 

(Cultuur + Educatie, 2017)

 

- De editie gaat totaal over diversiteit en interculturele dialoog. Er wordt niet geconcentreerd op het bereiken van ‘etnisch diverse groepen en op de uitdaging die spelen bij pogingen om etnische minderheden in contact te brengen met Westerse kunstvormen’.

- Experiment intercultureel onderwijs Codarts Hogeschool voor de Kunsten, benadrukt worden niet de verschillen maar proberen ze onderwijs in te richten dat het inzicht bied in overeenkomsten en de mogelijkheid om van elkaar te leren.

- p. 38 ‘intercultureel vaardig’.

- p. 38 het opnemen van etnische diversiteit in curricula zorgen vaak voor het benadrukken van verschillen. In plaats dat studenten van elkaar leren.

- het uiteindelijke doel is om cultureel pluralisme te stimuleren! i.p.v. benadrukken van etnische stereotypen.

 

(Ook goed te relateren aan opmerkingen die ik soms kreeg van klasgenoten: ‘door het erkennen van verschillende minderheidsgroepen in het museum, zullen verschillen nooit overbrugd worden. Zullen deze groepen nooit geïncludeerd zijn’.)

Digitale publicaties inclusiviteit in het museum: 

 Educatief


Kunsthistorisches museum Wien

Art opens the eyes and awakens emotions

(Kunsthistorisches museum Wien, onbekend)

Op de site van het museum wordt aangegeven dat ze zich volledig toegewijde aan inclusiviteit. Hiermee bedoelen ze: bezoekers met een handicap, zowel blinden als bezoekers met psychische aandoening zijn van harte welkom. Er wordt tevens aangegeven dat de kunsteducatieve afdeling alle ‘inclusieve rondleidingen’ heeft ontworpen. Als voorbeeld wordt een harnas gegeven wat door de bezoekers mag worden aangetrokken. Ook is er aan werkplaats waar ook bezoekers met een handicap werk kunnen maken. Het museum heeft een apart programma voor bezoekers met dementie. Er wordt niks vermeld over etnische-inclusiviteit, de nadruk ligt voornamelijk op sociale-inclusiviteit. 

 

 


Digitale krantenartikelen

 

Als reactie op: Ruim baan voor culturele diversiteit


- De Groene Amsterdammer.

René Boomkens noemt de nota van Van der Ploeg revolutionair. Hij gaat in op voor en tegens die door vakmensen worden genoemd. Vooral opvallend is het feit dat volgens Boomkens de elite het van de politicus verliest. Wat aan zou kunnen geven dat de overtuigingen van de staatsecretaris weldegelijk relevant zouden zijn, al in 1999.

(Boomkens, 1999)

 

Interdisciplinair: Mijn voorstelling gaat over inclusiviteit


- De Volkskrant

Mijn voorstelling gaat over inclusiviteit, doelt met name op de meest nieuwe Nederlanders: de vluchtelingen. Boeiende insteek om over terrorisme te praten al zeg ik het zelf. (Lemaire, 2015)


Nieuwe blik op de canon

Komt u de laatste tijd veel onbekende(re) namen tegen in het museum? Kan kloppen. Musea herschrijven de kunstgeschiedenis.


- Mischa Andriessen, gaat vrij algemeen langs de verscheidene musea die in 2017 in Nederland bezig waren met diversiteit of inclusiviteit. (wat nog steeds beide door elkaar gebruikt lijkt te worden). Het is prettig omdat hij een opsomming maakt van initiatief nemende organisaties: Stroom, West, Witte de With, Framer Framed, Tate modern en het Van Abbemuseum. Het frappante is dat Andriessen zich vrijwel meteen tot etnische inclusiviteit lijkt te beperken, tot het moment dat hij praat met curator Yasmijn Jarram. Ze kaart aan dat veel musea zijn gebonden aan hun vaste collectie en het voor hen lastig is inclusiever werk te tonen. Verder is interessant aan het artikel dat Stroom wil benadrukken dat het tonen van kunstenaars met andere etnische achtergronden geen opportunistische zet mag zijn.

(Andriessen, 2017)

                2016

Museumdirecteur van het Tropenmuseum Judikje Kiers: 'vanaf nu streeft het museum naar inclusiviteit'

Afrikamuseum, 

Afrotopia, 

bezocht op

10-05-2018.

Foto's door: Jana Roovers

(Sara Waiswa, Stranger in a familiar land, 2016)

Kunsthistorisches museum Wien


- diversiteit:  ‘….verschillende disciplines, genres en stijlen. Normen en waarden die gelden voor die plek op dat moment’. Van der Ploeg, 1999. 


- etnische-inclusiviteit: '...het stimuleren van makers met verschillende etnische achtergronden'. Kabinet Balkenende- II, 2005-2008. 


- Sociale inclusiviteit: vaak opgevat als verscheidene ondervertegenwoordigde groepen die juist het museum in moeten worden getrokken. Richard Sandell. 


- Educator: is een versmelting van het kunsteducatorschap en het curatorschap en zal vaker gehanteerd worden op deze pagina. Essay Personae non Gratae, Jana Roovers.


 

- 2.0 Sociale-inclusiviteit: vaak opgevat als het includeren van mensen met een handicap ((zowel fysiek als

 

psychisch). Voorbeeld:

 

‘By supporting inclusion in the arts, by giving individuals with developmental disabilities the opportunity to tell their stories and perform others’ stories—be it through theatre, visual arts, dance, or any art form, really—we provide them with a vital service, and we do ourselves a service as well by widening the conversation and allowing new, unique voices into the artistic conversation.’

 

(Weinstock, 2016) zie ook (Andriessen, 2017)


Definitie van kernbegrippen

Bronnen die relevant zijn voor mijn onderzoek maar waar ik nog niet aan ben toegekomen:

 

Het is de kunst diversiteit inclusief te maken.

(Blaauw, 2017)

 

Creating inclusive classrooms through the arts.

(Henderson & Lasley, 2014)

 

Divers, negen onderzoeken over interculturaliteit en docenten opleidingen van de Amsterdamse Hogeschool voor de kunsten.

(Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, o.l.v. Folkert Haanstra, 2010)

 

Inclusive practices, Inclusive pedagogies. Learning from widening Participation research in art and design Higher education.

(O'Neill & Bhagat, 2011)

 

Valuing diversity, The Case for inclusive museums.

(Turtle, 2016)

 

Blauwdruk: Nederlandse musea en social inclusion.

(Vreede & Vels-Heijn, 2005)

(Bergen & Woezik, 2016)

Excursie Tropenmuseum

 

Imara Limon is werkzaam bij het Tropenmuseum en won afgelopenjaar de Museumtalent prijs. Ze cureerde een tentoonstelling die expliciet nadruk legde op inclusiviteit. Ik zag tijdens mijn onderzoek dat het Afrikamuseum en het Tropenmuseum een verbond hebben. Ik vroeg mij af, vanuit welk perspectief het Afrikamuseum de Afrikaanse historie in de westerse wereld presenteert. Ook vroeg ik mij af hoe en of het Afrikamuseum zich bezig houdt met ‘inclusiviteit’.

De dag dat ik het museum bezocht, was er een Afrikaanse markt, Afrikaanse muziek en Afrikaans eten. De medewerkers van het museum leken op het eerste gezicht, net als de bezoekers, van westerse afkomst. Alle overige activiteiten werden bemand door Afrikaans uitziende personen. Voor bezoekers was er zelfs een mogelijkheid om met een real-life Sjamaan op de foto te kunnen. Naast de Afrikaanse foto biënnale, die best prima was, werden Afrikaanse rekwisieten getoond.  Elk zonder enige context of zelfs maar tijdsplaatsing. Wat mij in totale verwarring achterliet. Ik schoot van het christelijk-Afrika zo door naar islam-Afrika en dat alles met bar weinig tekst op zaal. Doordat het museum de bezoeker enkel de handvatten ‘West- en Oost-Afrika’ meegeeft wordt de expositie enigszins een brei. Wat een gemiste kans is. In die zin is het museum het tegenovergestelde van inclusief, doordat je als bezoeker klaarblijkelijk voorkennis nodig hebt om de expositie te kunnen begrijpen/plaatsen. Daarnaast vind ik het bijna pijnlijk om te zien dat het museum de ‘foto sjamaan’ als object en stereotype op de voorgrond plaatst.   

(Afrikamuseum, 2018)

Interview in onderzoeksdocument (zie Word bestand)

Als onderzoeksinstrument heb ik gekozen voor het interview. Ik heb gemerkt in mijn onderzoek dat ‘inclusiviteit’ op meerdere manieren kan worden geïnterpreteerd. Daarom vind ik het prettig om in real-life met curatoren uit de beroepspraktijk te praten.  Hiervoor heb ik gebruik gemaakt van Ontwikkeling door onderzoek blz. 141. Ik heb ervoor gekozen om een semigestructureerd interview af te leggen omdat ik graag, in een verder stadium, meerdere antwoorden zou willen vergelijken (zonder diepgang te verliezen).

 (Kallenberg, Koster, Onstenk, & Scheepsma, 2011)

Vanuit het makerschap


Includenyc voices

Art for everyone: why inclusive art matters


- Daphna Weinstock

Includenic ontwerpt educatieve programma’s voor kinderen met een handicap. Art for everyone: why inclusive art matters gaat over een theatergezelschap wat het mogelijk maakt voor jong volwassen met een handicap om hun creatieve talent te ontwikkelen. Het meest voorname doel is om stereotypen tegen te gaan.

Vanuit dit principe kun je dus beredeneren dat de kunsten in deze onderneming onder meer als middel worden ingezet.

Mijn kritische noot: zijn de deelnemers met handicap, zich ervan bewust dat hun makerschap ook als doel heeft stereotypen tegen te gaan? Ik vind het een prima initiatief, maar ik hoop wel dat er waar mogelijk een doorgaand gesprek blijft bestaan tussen initiatiefnemer en deelnemer.

Hoe Weinstock inclusiviteit uitlegt: By supporting inclusion in the arts, by giving individuals with developmental disabilities the opportunity to tell their stories and perform others’ stories—be it through theatre, visual arts, dance, or any art form, really—we provide them with a vital service, and we do ourselves a service as well by widening the conversation and allowing new, unique voices into the artistic conversation.

Voor mij is de essentie van haar uitleg ‘meer perspectieven is meer kennis’. Voor mij is dit een zeer afgebakende definiëring van wat inclusiviteit zou kunnen zijn. (Weinstock, 2016)

 

Vanuit het makerschap


MA Inclusive arts practice

 

Het betreft een korte cursus die je kunt volgen als kunstenaar werkzaam in de zorg, educatieve diensten of als sociaal werker. De opleiding is te vinden aan de universiteit van Brighton. Je kunt na de studie van twee jaar werken met ‘diverse groepen’. Wat mij betreft lijkt het erg veel op zaken als creatieve therapie, community art en slaat hiermee (misschien niets vermoedend) een meer antropologische richting in. (University of Brighton, 2008)


 

Art for everyone

Approaches to inclusive practice

  

In de inleiding wordt aangegeven dat de publicatie een uitkomst is van een driekoppige samenwerking.

Er wordt getracht de drempels te verkleinen voor publieksparticipatie door bezoekers met een handicap (gezondheidsklachten maar ook doofheid). De publicatie is bedoelt niet als en blauwdruk maar als een handleiding voor het opzetten van zinvolle projecten in een maatschappelijke context, waarbij de kunsten ruimte laten voor publieksparticipatie door gehandicapten.   Er wordt verderop aangegeven dat het veelal gaat om geëngageerde kunst. (Arts Acces Victoria, Connecting the Dots Project, 2016)

 

 

Amsterdam Rainbow Dress

Creating awareness over state-sponsored homophobia

 

-  De Amsterdam Rainbow Dress is een levend kunstwerk. Het is gemaakt van echte vlaggen, en moet dan ook alle landen die homofobie aanmoedigen weergeven. De kunstenaars willen het publiek ervan bewustmaken dat in een derde van de wereld het nog steeds in het strafboek staat opgenomen om gay te zijn.  Elk jaar wordt gekeken of er en vlag weg gehaald kan worden, welke dan wordt vervangen door een regenboogvlag. Het is een voorbeeld van de kunstenaar die bepaalde groepen in de samenleving wil includeren. (Bergen & Woezik, 2016)


Vanuit het makerschap

 

Inclusive arts practice and research

A critical manifesto

 

Het is ontzettend prettig om te lezen dat Alice Fox en Hannah Macpherson ingaan op de verschillen die men moet duiden tussen creatieve therapie, groepstherapie en inclusieve kunst(uitingen). Ook geven ze enkele kenmerken waaraan je ‘goede’ inclusieve kunst kunt herkennen. Ze positioneren inclusieve kunstuitingen als iets wat evengoed autonoom kan zijn. De voorbeelden die ze daarbij geven zijn dan ook erg overtuigend. (zie onderstaande afbeeldingen. (Fox & Macpherson, 2015)

(Fox & Macpherson, 2015)

Vervolg van mijn onderzoek:

 

- Curatoren die ik nog kan benaderen:


Yasmijn Yannam

Vincent van Velsen, https://framerframed.nl/mensen/vincent-van-velsen/

Jelle Bouwhuis

Jacko Brinkman

Rob Krijn (bkkc)

Imara Limon

Phillip van den Bossche (muzee oostende)

Tessa van der helden: curatorschap als onderwerp voor haar afstuderen.

 

- Musea die relevant zijn gebleken tijdens het onderzoek, die ik nog graag zou willen bezoeken:

 

Tropenmuseum

Museum Jan Cunen in Oss

Stroom (al met school bezocht)

Witte de With

Belangrijk(ste) zoektermen:

diversiteit

(multi)culturele-diversiteit

etnische-inclusiviteit

intercultureel-vaardig

inclusieve museum

divers onderwijs

interculturaliteit (interculturele dialoog)

(Weinstock, 2016)

(Arts Acces, Connecting the Dots Project, 2016))

 Bibliografie

 

Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch. (2015). Jaarverslag 2005. ’s-Hertogenbosch: Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch.

 

Afrikamuseum. (2018, x x). Zien & Doen. Opgeroepen op Mei 20, 2018, van Afrikamuseum: https://www.afrikamuseum.nl/nl/zien-en-doen-in-het-afrikamuseum

 

Andriessen, M. (2017, Juni 8). Nieuwe blik op de canon Komt u de laatste tijd veel onbekende(re) namen tegen in het museum? Kan kloppen. Musea herschrijven de kunstgeschiedenis. Opgeroepen op Mei 20, 2018, van fd. persoonlijk: https://fd.nl/fd-persoonlijk/1205045/nieuwe-blik-op-de-canon

 

Arts Acces Victoria, Connecting the Dots Project. (2016, x x). Art for Everyone: an inclusive practice guide. Opgeroepen op Mei 18, 2018, van Arts Acces Victoria: https://www.artsaccess.com.au/inclusive-practice-guide/, https://www.artsaccess.com.au/assets/Uploads/Art-for-Everyone-Final-Artwork-Web.pdf

 

Bergen, M., & Woezik, O. (2016, Augustus 5). Creating awareness over state-sponsored homophobia. Opgeroepen op Mei 20, 2018, van Amsterdam Rainbow Dress: http://www.amsterdamrainbowdress.com/?_sp=2511f117-8ec6-4552-aae5-edac842d02d4.1526822393823

 

Boomkens, R. (1999, Julie 7 ). Culturele doodklap. De Groene Amsterdammer (27), p. x.

 

Byrne, J., Morgan, E., Paynter, N., Sanchez de Seridio, A., & Zeleznik, A. (2018). The Constituent Museum. Amsterdam: Valiz.

 

Cultuur + Educatie. (2017). Interculturele dialoog en diversiteit. Cultuur + Educatie (48), 5-6, 38-52.

 

Dodd, J., & Sandell, R. Including Museum, perspectives on museums, galleries and social inclusion. Leicester, Engeland: University Leicester.

 

Fox, A., & Macpherson, H. (2015). Inclusive Arts Practice and Research A Critical Manifesto. In A. Fox, & H. Macpherson, Inclusive Arts Practice and Research A Critical Manifesto (pp. 10-27). New York: Routledge.

 

Graevenitz, A. (2005). Nieuwe trends in de edukatieve diensten. Een aantal kritische opmerkingen. In F. Becker, & W. Hennekeler.

 

WBS jaarboek (p. 59 en 70). Amsterdam: Mets & Schilt, Wiardi Beckman Stichting.

 

Het Noordbrabantsmuseum. (2014, Juli 17). Het Noordbrabantsmuseum, functiebeschrijving conservator. Opgeroepen op Mei 20, 2018, van Het Noordbrabantsmuseum: http://www.hetnoordbrabantsmuseum.nl/media/171483/Functiebeschrijving_Conservator.pdf

Jacobs, E., Plas, E., & Beers, H. (2005). Cultuurpolitiek. In F. Becker, & W. Hennekler, WBS jaarboek (pp. 59, 147-163). Amsterdam: Mets &Schilt, Wiardi Beckman Stichting.

 

Kallenberg, T., Koster, B., Onstenk, J., & Scheepsma, W. (2011). De onderzoekscyclus. In T. Kallenberg, B. Koster, J. Onstenk, & W. Scheepsma, Ontwikkeling door onderzoek (pp. 92-95). Amersfoort: ThiemeMeulenhoff.

 

Kunsthistorisches museum Wien. (onbekend, x x). Art opens the eyes and awakens emotions! Opgeroepen op Mei 18, 2018, van Kunsthistorisches museum Wien: https://www.khm.at/en/learn/kunstvermittlung/inclusive-art-education/

 

Lemaire, P. (2015, December 15). Mijn voorstelling gaat over inclusiviteit. Opgeroepen op Mei 10, 2018, van De Volkskrant: https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/-mijn-voorstelling-gaat-over-inclusiviteit-~bbbef00a/

 

Ministry of Education, Culture and Science . (2006). Cultural Policy in the Netherlands. Amsterdam: The Hague Boekmanstudies, Amsterdam.

 

Ploeg, R. (1999). Cultuur als Confrontatie. In R. v. Ploeg, Cultuur als Confrontatie: Ruim baan voor diversiteit (pp. 91-122). Den Haag: Ministerie van OCW, Sdu-servicecentrum.

 

Sandell, R. (2003). Social inclusion, the museum and the dynamics of sectoral change. Leicester: University of Leicester.

 

University of Brighton. (2008, September x). MA inclusive arts pratice, university of Brighton. Opgeroepen op Mei 18, 2018, van Rockets: https://www.rocketartists.co.uk/ma-inclusive-arts-practice

 

Van Dale. (2018, x x). Betekenis 'curator'. Opgeroepen op Mei 13, 2018, van Van Dale: https://www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/curator#.Wvg3s9OFOuU

 

Weinstock, D. (2016, Mei 11). Includenyc voices: Art for everyone, why inclusive art matters. Opgeroepen op Mei 20, 2018, van Includenyc: http://www.includenyc.org/news/post/art-for-everyone-why-inclusive-arts-matter